Epiglotiti
Kontribuesit (Dr. med. Fritz Grossenbacher, Doris Zumbühl, Dr. Yllka Themeli)

Epiglotiti është një infeksion akut (i menjëhershëm) i epiglotisit, që rrezikon jetën e pacientit.
Përgjithësisht, infeksioni shkaktohet nga bakteriet dhe është më i shpeshtë tek fëmijët me moshë të vogël dhe ata të moshës shkollore. Për këtë arsye, epiglotiti bën pjesë tek sëmundjet e fëmijëve. Gjithsesi, ai mund të shfaqet edhe tek të rriturit.
Simptomat kryesore të epiglotitit janë: temperatura e menjëhershme dhe tepër e lartë, dhimbjet e forta në gëlltitje dhe ndonjëherë bllokimi në frymëmarrje. Për shkak të enjtjes së rëndësishme të epiglotisit dhe laringut, shtypet trakea. Kjo çon në zërin e mbytur dhe frymëmarrjen e zhurmshme.
Sëmundja përparon shumë shpejt dhe përbën një urgjencë mjekësore absolute, sepse mund të provokojë kriza asfiksie. Në rast se dyshohet për epiglotit, fëmija duhet të transportohet menjëherë për në spital dhe të trajtohet nga personal i specializuar.
Nëse trajtohet në kohë, infeksioni kalon pa pasoja. Por nëse trajtimi vonohet, epiglotiti mund të shkaktojë vdekjen e pacientit.
Vaksinimi parandalues kundër hemofilus influence të tipit b është i mundshëm.

Infeksioni shkaktohet nga bakteri hemofilus influence i tipit b, që është gjithashtu përgjegjës për meningitin (infeksionin e membranave të trurit) tek fëmijët e vegjël, si dhe për bronkitin dhe pneumoninë (inflamacionin e bronkeve dhe mushkërive).
Në pjesën më të madhe të rasteve, epiglotiti nuk rezulton nga ndonjë sëmundje kryesore. Më rrallë, infeksionet e zonës rino-faringeale (të fytit) janë me origjinë nga epiglotiti. Bakteri transmetohet nga thithja e spërklave të infektuara (kur kollitet, flet, teshtin).

Sëmundja e epiglotitit mund të ngatërrohet me sëmundje të tjera, që kanë ecuri të ngjashme, veçanërisht pseudokrupi ose difteria.
Epiglotiti shkakton simptomat e mëposhtme:
- Temperaturë e menjëhershme dhe tepër e lartë (39°-40°C)
- Dobësi e madhe trupore
- Dhimbje e fytit e fortë dhe e menjëhershme
- Frymëshkëmbim i zhurmshëm, me fishkëllima
- Prodhim në sasi të shtuar i pështymës, e cila nuk mund të gëlltitet
- E folur e mbytur: personi paraqet vështirësi në të folur dhe arrin ta bëjë me sforcim të madh.
- Qëndrimi në pozicionin drejt e lehtëson frymëmarrjen.
- Vështirësi e rëndësishme në frymëmarrje: fëmija hap gojën për të marrë frymë.
- Fytyra zbehet ose ngjyroset në blu.
E rëndësishme: nuk duhet të egzaminohet fyti vetë për shkak të asfiksisë (mbytjes).
Meqenëse kjo situatë përbën një urgjencë mjekësore absolute, fëmija duhet të transportohet menjëherë për në spital.
Masat që duhet të zbatohen deri në mbërritjen e ndihmës së parë:
- Të qetësohet fëmija, që shpesh është i përfshirë nga ankthi.
- Të mbahet në pozicionin që i duket atij më i rehatshëm për frymëmarrjen (pozicioni drejt e lehtëson këtë)
- Të hapen ose të hiqen veshjet që i shtrëngojnë qafën.
- Të hapet dritarja, që të hyjë ajër i freskët në dhomën e fëmijës.
Diagnoza e epiglotitit bazohet në:
- Simptomat e pacientit dhe historinë e fillimit të tyre, që janë përgjithësisht të mjaftueshme për vendosjen e diagnozës.
- Egzaminimin e laringut nga mjeku: epiglotisi është tepër i enjtur. Ky egzaminim duhet të kryhet vetëm nëse mund të bëhet intubimi (frymëmarrja artificiale).

Në rastet me epiglotit, rekomandohet shtrimi i menjëhershëm i fëmijës në spital dhe vendosja e tij në frymëmarrje artificiale në rastet e problemeve të frymëshkëmbimit. Mungesa e oksigjenit mund të shkaktojë ngërçe muskulare, humbje të vetëdijes, madje edhe vdekje të pacientit.
Medikamentet
- Në rast nevoje, përdorimi i oksigjenit
- Antibiotikët me rrugë venoze
- Përdorimi i medikamenteve qetësuese, pasi çdo gjendje axhitimi mund të shkaktojë probleme me frymëshkëmbimin.
- Marrja e solucioneve ushqyese me rrugë venoze (ushqyerja artificiale).
- Përdorimi i kortizonit, që vepron kundër inflamacionit dhe enjtjes së mukozës së epiglotisit.
Operacionet
Në rastet e një krize asfiksie (mbytjeje), mund të jetë e nevojshme një trakeotomi (hapje kirurgjikale e trakesë) ose një koniotomi (hapje e laringut).
Nëse trajtohet në kohë, epiglotiti ka ecuri të favorshme. Në rastet kur diagnostikohet vonë dhe trajtimi fillohet me vonesë, shkalla e vdekshmërisë prej tij arrin në rreth 10-20%,